نزديك است . نوح فرمود تا حصارى « به دور تاكستانها و مزارع ساكنان » « 1 » بنا كنند يعنى براى دفاع در مقابل حملات تركان حصارى ، نظير آن‌چه سابقا در شاش وجود داشته احداث كرد . با اينحال ناحيهء اسفيجاب در قرن چهارم هجرى ( ششم ميلادى ) هنوز توسط دودمان ويژهء تركى « 2 » اداره مىشده و واجد امتيازات مهمى بوده و حتى از خراج معاف بوده « 3 » . فرمانفرماى اسفيجاب ساليانه به علامت فرمانبردارى هداياى فراوان و من‌جمله چهار دانك ( كمتر از 20 كپك [ كپك يك صدم روبل يا منات است و در زمان تحرير اين كتاب - 68 سال پيش - هر روبل تقريبا شش قران آن روزى ايران ارزش داشته و 20 كپك به تقريب 24 شاهى آن روزى مىشده ] ) و جاروبى « 4 » به جاى خراج مىفرستاده . مأمون خليفه « 5 » به ولات خويش دستور داده بود تا جنگ با نافرمانان را تعقيب كنند و در عين‌حال به سفيران خود فرموده بود اعيان بوميان را به خدمت خليفه دعوت كنند و پس از ورود ايشان به بغداد آنان را مشمول عطايا و عنايات كريمانه مىگردانيد . در زمان معتصم خليفه نيز اين عمل به مقياس وسيع‌ترى معمول بوده و نگهبانان ترك كه عده‌اى از مردم سغد و فرغانه و اسروشنه و شاش نيز جزو آنان بوده - يكى از تكيه‌گاههاى تخت خلافت بوده « 6 » . اين وضع باعث استوارى و استحكام قطعى حكومت مسلمانان در آن سرزمين گشت .

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 58 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « السامانى » . ( 2 ) - بلاذرى ، 422 . ( 3 ) - دربارهء بعضى از افراد اين دودمان رجوع شود به ماقبل حدود ص 400 . ( 4 ) - استخرى ، 333 . ( 5 ) - مقدسى ، 340 ، I V , BGA ، 343 ( لغت‌نامه ) . ( 6 ) - دربارهء وى و معتصم رجوع شود به بلاذرى ، 431 .